Lễ Cầu ngư Hải Thành: Văn hóa biển độc đáo của người dân miền biển

Lễ Cầu ngư phường Hải Thành, Đồng Hới diễn ra vào tháng 4 âm lịch hàng năm, cầu mong mưa thuận gió hòa, ngư dân bội thu.

Quảng Bình, nơi giao hòa giữa núi rừng hùng vĩ và biển cả bao la, sở hữu đường bờ biển dài 116 km với những bãi biển đẹp nức tiếng. Cuộc sống của ngư dân Quảng Bình gắn liền với biển cả, mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh, tín ngưỡng. Lễ hội cầu ngư, nghi lễ truyền thống từ đời này sang đời khác, là lời cầu nguyện cho một mùa biển bội thu, tri ân những vị thần biển đã phù hộ cho một năm mưa thuận gió hòa. Đồng thời, lễ hội cũng là dịp giáo dục thế hệ sau lòng biết ơn, uống nước nhớ nguồn.

Với giá trị văn hóa đặc sắc, Lễ hội cầu ngư Quảng Bình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Muốn khám phá sự độc đáo của lễ hội, bạn có thể đến các làng biển ở huyện Quảng Trạch, Bố Trạch, Quảng Ninh, Đồng Hới, Lệ Thủy,… Bài viết này, quangbinh.travel giới thiệu đến bạn lễ hội cầu ngư của ngư dân phường Hải Thành, Đồng Hới.

Nằm bên cửa biển Nhật Lệ thơ mộng, phường Hải Thành của thành phố Đồng Hới, Quảng Bình, là sự kết hợp hài hòa giữa nét cổ kính của làng quê và nhịp sống sôi động của phố thị. Tiền thân là làng Đồng Hải với lịch sử hơn 500 năm, nơi đây giờ đây là một trung tâm ẩm thực đường phố sầm uất.

Với diện tích 244,5ha, phường Hải Thành gồm 07 tổ dân phố, người dân chất phác, hiền hậu, truyền đời kế nghiệp nghề biển. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, du lịch phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng tầm vị thế của Hải Thành. Người ta thường ví von Hải Thành là “làng trong phố”, một điểm đến hấp dẫn du khách bởi sự độc đáo trong văn hóa và ẩm thực.

Mỗi năm, vào tháng tư âm lịch, lễ hội cầu ngư truyền thống được tổ chức trang nghiêm, thể hiện lòng biết ơn của người dân đối với biển cả. Dù trải qua thăng trầm lịch sử, những nghi thức cổ xưa vẫn được lưu giữ, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương.

Hải Thành náo nhiệt lễ Cầu ngư.

Lễ hội cầu ngư Hải Thành: Nguồn gốc và ý nghĩa

Bên bờ biển Nhật Lệ thơ mộng, phường Hải Thành lưu giữ truyền thuyết về cá Ngư Ông, một con cá voi khổng lồ dạt vào bờ, báo hiệu điều kỳ bí. Dân làng chài xưa kia, khi phát hiện xác cá voi khổng lồ, đã tổ chức lễ cầu linh thiêng, xin phép ngài cá để đưa xác về chôn cất. Lòng thành kính của người dân đã được đền đáp, xác cá voi được đưa lên bờ, chôn cất chu đáo. Từ đó, để tỏ lòng biết ơn và cầu mong sự bình an, thuận lợi trên biển khơi, người dân Hải Thành duy trì lễ hội Cầu Ngư, cúng thần cá voi hàng năm. Lễ hội được tổ chức tại lăng Đồng Thành, cạnh biển Nhật Lệ, như một lời tri ân, một lời khấn nguyện muôn đời của người dân chài đối với biển cả bao la.

Lễ hội cầu ngư Hải Thành: Nét độc đáo và văn hóa truyền thống

Lễ hội cầu ngư Hải Thành gồm phần lễ trang nghiêm và phần hội náo nhiệt, mang đến không khí vui tươi cho người dân địa phương.

Sáng sớm, đình Đồng Thành và bãi biển Nhật Lệ rộn ràng tiếng cười nói của người dân làng chài Hải Thành. Họ tập trung đông đủ, diện trang phục truyền thống, để tham gia nghi lễ trọng đại. Các đội nghi thức, đội chèo cạn, múa bông nghiêm trang chuẩn bị lễ vật, lòng thành kính dâng lên thần linh. Dân làng cùng góp sức, góp tiền, chuẩn bị chu đáo lễ vật dâng lên các vị thần. Một bậc cao niên uy tín trong làng đứng ra chủ trì lễ nghi, đọc lời tế lễ thành kính. Lễ rước vong linh diễn ra trang nghiêm, rước linh hồn ngư Ông, các anh hùng liệt sĩ và người dân tử nạn trên biển về dự lễ. Năm nay, người Hải Thành còn thêm phần mời, rước anh linh các anh hùng liệt sĩ từ nghĩa trang thành phố và nghĩa trang Trương Pháp về dự lễ, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của dân làng.

nghi thức dâng hương tế thần diễn ra trang trọng. Lời khấn của ngư dân làng chài thể hiện lòng thành kính, biết ơn thần linh đã che chở, ban phúc trong năm qua. Họ nguyện cầu một mùa biển mới thuận lợi, an toàn, mang về cuộc sống ấm no cho người dân.

Lễ hội chèo cạn, một nét văn hóa đặc sắc của làng chài Hải Thành, là dịp để ngư dân bày tỏ lòng biết ơn thần biển và tưởng nhớ công ơn của các bậc tiền bối. Con thuyền đánh cá được trang hoàng lộng lẫy, như một biểu tượng cho sự đổi mới của quê hương. Những chàng trai tráng kiện, diện trang phục lễ hội, cùng nhau chèo thuyền trên bãi cát, vang vọng tiếng hát mái ba, mái nện và những điệu múa bông rộn ràng, thể hiện niềm tự hào về biển cả và khát vọng vươn lên của người dân vùng biển.

Sau phần lễ trang nghiêm, không khí lễ hội bừng lên với những hoạt động sôi nổi của ngư dân Hải Thành: múa hát rộn ràng, đua thuyền tranh tài, thi bơi khỏe khoắn, kéo co nảy lửa, lắc thúng nhịp nhàng, đan lưới khéo léo, chế biến món ăn thơm ngon… Tất cả đều là tinh hoa văn hóa, thể hiện bản sắc độc đáo của người dân làng chài.

Kết thúc nghi lễ, những chiếc đèn hoa đăng được thả xuống sông Nhật Lệ, ánh sáng lung linh soi sáng dòng nước, mang theo lời cầu nguyện cho những vong linh về dự hội Cầu Ngư.

Không chỉ riêng bờ biển Nhật Lệ, dịp này, người dân phường Hải Thành cũng nô nức chuẩn bị đồ lễ, dâng cúng và thắp hương tại nhà. Họ mong muốn các vị thần linh phù hộ, mang đến một năm bình an, hạnh phúc và ấm no cho gia đình.

Lễ cầu ngư ở Hải Thành không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn hấp dẫn bởi trang phục truyền thống. Các vị cao niên, với vai trò chủ tế, khoác lên mình bộ quần áo trang trọng: áo dài đen, quần trắng, khăn đóng, đội chèo cạn và búa bông đa sắc màu. Trang phục vừa kín đáo, vừa tôn vinh nét đẹp cổ truyền, tạo nên khung cảnh linh thiêng cho nghi lễ.

Lễ hội cầu ngư Hải Thành thu hút du khách bởi điệu múa bông độc đáo. Không lời, các động tác múa uyển chuyển theo nhịp trống, kết hợp nhuần nhuyễn với chèo cạn. Những thanh niên khỏe mạnh, chưa lập gia đình, với trang phục đặc sắc: quần trắng ống bó, áo thân 5 màu, thắt lưng, xà cạp, khăn chít đầu, hai tay cầm đèn giấy hình chậu hoa, cùng một người điều khiển đã tạo nên một màn trình diễn ấn tượng.

Người cai múa, với trang phục võ sĩ oai phong, tay cầm đèn hiệu, dẫn dắt đoàn múa bông – chèo cạn. Mỗi tiết mục kéo dài 15 – 20 phút, với những động tác uyển chuyển, nhịp nhàng, dồn dập và đầy sức sống.

Hàng năm, khi lễ hội Cầu Ngư về, Hải Thành rộn ràng náo nức. Cờ hoa rực rỡ được treo trên những con thuyền đánh cá, nhuộm sắc rực rỡ bãi biển Nhật Lệ. Người dân Hải Thành tất bật chuẩn bị, luyện tập múa hát, mang đến lễ hội một không khí sôi động. Con em xa quê cũng tranh thủ về chung vui, góp phần tạo nên không khí ấm áp, đoàn kết của lễ hội truyền thống.

Lễ hội cầu ngư là nét văn hóa đặc sắc, không thể thiếu của người dân Hải Thành. Mở đầu năm mới, lễ hội diễn ra với tấm lòng thành kính tạ ơn thần linh đã phù hộ cho một năm mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng yên, tôm cá đầy khoang. Niềm tin vào một năm mới an khang thịnh vượng được thể hiện qua những lễ vật tạ ơn đầy đủ, nhất là những gia đình có một năm làm ăn thuận lợi.

Lễ hội tưng bừng nghi lễ.

Khám phá văn hóa du lịch độc đáo, hấp dẫn ở Quảng Bình

Tham gia lễ hội cầu ngư ở Hải Thành, bạn sẽ được đắm chìm trong Tuần văn hóa du lịch sôi động tại thành phố Đồng Hới xinh đẹp. Lễ hội cầu ngư là một phần không thể thiếu của Tuần lễ văn hóa – thể thao – du lịch Đồng Hới, với nhiều hoạt động hấp dẫn như:

• • Diễu hành đường phố

  • Lễ hội khai mạc mùa du lịch biển rực rỡ sắc màu, mang đến những màn trình diễn nghệ thuật ấn tượng.
  • Lễ hội ẩm thực phố đi bộ
  • Hội tụ tài năng, tỏa sáng đam mê – Liên hoan văn nghệ các câu lạc bộ.
  • Đua thuyền truyền thống
  • Triển lãm ảnh nghệ thuật

Rằm tháng 4 âm lịch là thời điểm lý tưởng để bạn ghé thăm Hải Thành, Quảng Bình, hòa mình vào không khí sôi động của Lễ hội cầu ngư. Thời tiết mát mẻ, du lịch Quảng Bình khởi động rộn ràng, và bạn sẽ được thưởng thức hải sản tươi ngon với giá cả phải chăng. Đặc biệt, đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức bánh lọc, món ngon nổi tiếng của Quảng Bình, tại chính quê hương của nó.

Hải Thành không chỉ nổi tiếng với lễ hội cầu ngư mà còn tổ chức nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc khác.

• • Lễ Bái sóc sẽ được tổ chức vào sáng mồng một tết tại Nhà thờ Tam Tòa, mời mọi người tham dự.

  • Lễ Xuân đầu năm tại đình làng Đồng Thành diễn ra vào rằm tháng giêng, mang ý nghĩa cầu an, cầu phúc cho một năm mới bình an, thịnh vượng.
  • Lễ Vía Bà, tưởng nhớ linh hồn cá voi, được tổ chức vào ngày 15 tháng 2 âm lịch tại lăng Bà, nơi an nghỉ của cá voi.
  • Lễ phát lác ngày 2/8 tại Đình làng và miếu Thành Hoàng nhằm mục đích vệ sinh môi trường, tạo không gian xanh, sạch, đẹp cho cộng đồng.

    Lục niên cảnh độ, hay còn gọi là Hội bơi trãi, là một lễ hội truyền thống được tổ chức 6 năm một lần.

Hải Thành níu chân du khách bởi những điểm đến hấp dẫn: từ bãi biển Nhật Lệ thơ mộng, Hồ Bàu Tró thanh bình đến Nhà thờ Tam Tòa cổ kính, Bảo tàng tổng hợp Quảng Bình, tượng đài Mẹ Suốt oai hùng, quảng trường biển Bảo Ninh sôi động, Quảng Bình Quan lịch sử, và chợ Đồng Hới nhộn nhịp.

Nằm về phía Bắc trung tâm Đồng Hới, du khách có thể khám phá Bãi biển Đá Nhảy hoang sơ, làng bích họa Cảnh Dương đầy màu sắc, Vũng Chùa – Đảo Yến thơ mộng, Khu lăng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp trang nghiêm, Đền thờ công chúa Liễu Hạnh linh thiêng và Đèo Ngang hùng vĩ.

Nằm về phía Tây Bắc Đồng Hới là quần thể du lịch nổi tiếng với Động Phong Nha, Hang Tám Cô, suối Nước Mọc, Tú Làn,…

Di chuyển đến Đồng Hới thật dễ dàng với nhiều lựa chọn: máy bay, tàu hỏa hoặc xe khách. Bạn có thể chọn phương tiện phù hợp nhất với nhu cầu và khả năng của mình.

Khám phá Đồng Hới thuận tiện với dịch vụ cho thuê xe ô tô, xe máy ngay tại trung tâm thành phố.

Hải Thành tổ chức Lễ hội cầu ngư 2 năm một lần, xen kẽ với Lễ hội Xuân thủ kỳ yên, đánh dấu mùa đánh cá Nam. Hãy liên hệ quangbinh.travel để lên kế hoạch du lịch phù hợp với lịch trình cá nhân và khám phá nét văn hóa độc đáo của địa phương.